Blog
Gemeenschap van goederen
Bij een huwelijk vóór 1 januari 2018 geldt automatisch een algehele gemeenschap van goederen, tenzij anders is afgesproken in huwelijksvoorwaarden. De gemeenschap van goederen houdt in dat alles wat de echtgenoten vóór of tijdens het huwelijk bezitten, automatisch gemeenschappelijk eigendom wordt. Na 1 januari 2018 geldt een beperkte gemeenschap, tenzij anders is afgesproken in huwelijksvoorwaarden. Een beperkte gemeenschap van goederen houdt in dat de bezittingen en schulden van vóór het huwelijk privé blijven. Toch kan ook bij dit stelsel discussie ontstaan over ontvangen (schade)vergoedingen tijdens het huwelijk.
Verknochte goederen
Het begrip ‘verknochtheid’ speelt een belangrijke rol in het huwelijksvermogensrecht. Als een goed of geldbedrag als verknocht wordt aangemerkt, betekent dit dat het zo nauw verbonden is met één van de echtgenoten, dat het buiten de gemeenschap van goederen valt. Bij een echtscheiding hoeft dat goed of geldbedrag niet te worden verdeeld. Het blijft bij de echtgenoot aan wie het verknocht is. Deze regel is terug te vinden in artikel 1:94 lid 3 van het Burgerlijk Wetboek. Een voorbeeld van een verknocht goed is een speciaal sieraad met emotionele waarde. Het wordt echter per geval beoordeeld of iets als verknocht kan worden aangemerkt.
Indien een geldbedrag als verknocht wordt aangemerkt en dit privévermogen wordt geïnvesteerd in het vermogen van de andere echtgenoot of het gezamenlijke vermogen, kan een vergoedingsrecht ontstaan. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer geld uit een onder uitsluitingsclausule verkregen erfenis wordt geïnvesteerd in een gezamenlijke woning.
In de procedure bij het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden ging het om de vraag of de vrouw een vergoedingsrecht op de gemeenschap heeft vanwege de besteding van aan haar verkochte gelden uit een letselschade uitkering.
Letselschade en verknochtheid: wat betekent dat?
Ook een (deel van een) letselschadevergoeding kan in het kader van een echtscheiding als verknocht worden aangemerkt. Wanneer één van de echtgenoten slachtoffer is bij bijvoorbeeld een verkeersongeval dat door toedoen van een derde is veroorzaakt, kan een recht op een schadevergoeding ontstaan. Deze schadevergoeding bestaat uit verschillende posten, zoals smartengeld, verlies van arbeidsvermogen, verlies van zelfwerkzaamheid en/of kosten voor huishoudelijke hulp.
De beantwoording van de vraag of een letselschadevergoeding een verknocht goed is of binnen de (beperkte) gemeenschap valt, stond onlangs centraal bij het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden (ECLI:NL:GHARL:2025:1292). Het hof heeft zich uitgesproken over de verdeling van een letselschadevergoeding in het kader van een echtscheidingsprocedure. Volgens het hof is de verknochtheid begrensd. Zo stelde het hof dat de beoordeling afhangt van de concrete omstandigheden van het geval. De kernvraag is of het ontvangen geld zó persoonlijk is, dat het als verknocht kan worden beschouwd, zoals bij smartengeld of vergoeding voor toekomstige schade.
De echtgenoot die een beroep doet op verknochtheid, moet daarbij specifiek aantonen welke schade is vergoed. Dit kan bijvoorbeeld worden aangetoond door het overleggen van de vaststellingsovereenkomst die met de (verzekeraar van de) veroorzaker van het ongeval is gesloten. Alleen dan kan de rechter vaststellen of (en welk deel van) die vergoeding echt persoonlijk blijft en dus buiten de gemeenschap valt. In deze zaak speelde bovendien een belangrijke rol of het geld op het moment van de echtscheiding nog te traceren was. Verknochtheid betekent immers niet automatisch dat het bedrag buiten de gemeenschap blijft als het inmiddels is uitgegeven, is vermengd met een ander vermogen of niet meer identificeerbaar is.
In dit geval kon de vrouw slechts van een bedrag van € 20.000,- aantonen dat het nog op haar rekening stond en dus verknocht was. Het overige deel van de schadevergoeding – ruim € 165.000,- - was niet meer te traceren en viel daardoor alsnog in de gemeenschap van goederen. Dit bedrag heeft het privékarakter verloren. Aan de vrouw komt geen vergoedingsrecht toe voor dit bedrag. Het hof overweegt dat de besteding van verknochte gelden verschilt van de besteding van onder uitsluitingsclausule geërfde of geschonken gelden. Een uitsluitingsclausule blokkeert de boedelmenging definitief, terwijl de figuur van verknochtheid dat alleen doet dat voor zover het geld daadwerkelijk (nog) verknocht is. Door het geld ten behoeve van de gemeenschap uit te geven, verliest het geld de status van verknochtheid en ontstaat er dus geen vergoedingsrecht
Conclusie en tip voor het behoud van uw schadevergoeding
Hoewel de hoofdregel is dat tijdens het huwelijk ontvangen vermogen in de gemeenschap valt, geldt dat niet voor alle vergoedingen. Als een schadevergoeding een zodanig persoonlijk karakter heeft – zoals bij smartengeld of vergoeding voor het verlies van arbeidsvermogen – kan deze onder omstandigheden als verknocht worden aangemerkt en dus buiten de verdeling blijven. De echtgenoot die zich hierop beroept moet wel duidelijk kunnen aantonen welke schadeposten zijn vergoed en waar het geld zich bevindt. Is het bedrag niet meer traceerbaar, dan kan het alsnog als gemeenschappelijk worden beschouwd. Het verknochte geld verliest dan het persoonlijke karakter waardoor geen vergoedingsrecht ontstaat. De recente uitspraak van het hof benadrukt hoe belangrijk het is om schadevergoedingen goed te documenteren en gescheiden te houden van ander vermogen. Het kan verstandig zijn om voor het ontvangen bedrag aan schadevergoeding een aparte bankrekening te openen. U kunt er bij veel banken tegenwoordig ook voor kiezen om op uw persoonlijke spaarrekening een aparte spaarpot met een bepaalde naam of bepaald doel aan te maken.
Heeft u vragen over een echtscheiding, letselschade, een andere (familierechtelijke) vraag? Neem dan contact met ons op. U kunt letselschadeadvocaat Niki Mels-van Rijen bereiken via nmels@avdw.nl en familierechtadvocaat Femke Hoogeveen via fhoogeveen@avdw.nl. Wij helpen u graag verder.
