Nieuwsbrief voor overheden

Indien publieke eigendom verloren gaat doordat een andere partij via verjaring eigenaar wordt, dan kan een vordering tot schadevergoeding uit onrechtmatige daad worden ingesteld. De schade kan bestaan uit geld, maar ook uit het terugleveren van de door verjaring verloren eigendom. De rechtbank Limburg heeft als eerste een dergelijke vordering toegewezen.

Eigendom van grond is in Nederland een groot goed. Toch kan na verloop van tijd de eigendom overgaan op een andere persoon doordat deze de grond in bezit heeft genomen. Soms ontstaat zo’n situatie omdat de inbezitnemer niet wist dat de grond een ander toebehoorde. Van verjaring kan dan al sprake zijn na inbezitname gedurende tien jaar. Een bezitter die wel weet dat de grond van een ander is, is een bezitter niet te goeder trouw. In dat geval wordt de eigendom verkregen na verloop van twintig jaar.

Uit het arrest van de Hoge Raad van 24 februari 2017 (ECLI:NL:HR:2017:309) blijkt dat de oorspronkelijke eigenaar een schadevergoeding kan vorderen van degene die door verkrijgende verjaring (niet te goeder trouw) eigenaar is geworden. Deze schadevergoeding kan bestaan uit geld, maar ook uit een schadevergoeding in natura: de wederrechtelijk in bezit genomen zaak in eigendom overdragen aan de oorspronkelijke eigenaar.

In een uitspraak van de rechtbank Limburg is een dergelijke vordering tot schadevergoeding in natura (teruglevering) voor het eerst ook daadwerkelijk toegewezen. De theoretische mogelijkheid genoemd in het arrest van de Hoge Raad wordt dus ook daadwerkelijk toegepast door een lagere rechter.

Uit deze uitspraak vallen een tweetal punten af te leiden.

Ten eerste gaat de rechtbank in op de verjaringstermijn voor een vordering tot schadevergoeding uit onrechtmatige daad. Die verjaringstermijn begint te lopen op het moment dat het eigendomsverlies plaatsvindt en de oorspronkelijke eigenaar bekend is met het eigendomsverlies. Als een oorspronkelijk eigenaar bekend is met het verlies van de eigendom geldt een termijn van vijf jaar voor het instellen van een vordering tot schadevergoeding. In veel gevallen zal de eigenaar niet bekend zijn met het verlies van de eigendom, in die gevallen geldt een termijn van twintig jaar voor het instellen van een vordering tot schadevergoeding.

Ten tweede gaat de rechtbank in op de vraag wie er partij zijn bij een vordering tot schadevergoeding. Percelen kunnen in de loop der tijd wisselen van eigenaar. De vordering tot schadevergoeding kan alleen worden ingesteld door degene die zijn eigendom als gevolg van verkrijgende verjaring verloren heeft zien gaan (de oorspronkelijke eigenaar). De vordering kan alleen gericht worden tot degene die profiteert van de verjaring en al die tijd bezitter was (die noemen we in de literatuur ook wel de verjaringsverkrijger).

De rechtbank geeft daarmee een invulling van het arrest van de Hoge Raad. De discussie over verjaring van publieke gronden wordt daarmee verder voortgezet. Inmiddels is er van Björn Hoops, onderzoeker bij de Faculteit Rechtsgeleerdheid van de Rijksuniversiteit Groningen, een onderzoeksrapport verschenen. In dat rapport wordt geconcludeerd dat een wetswijziging nodig is om het verlies van overheidsgrond en conflicten te voorkomen.

Naar mijn mening toont de jurisprudentie aan dat de tijd rijp is.

Rb Limburg 14 november 2018, www.rechtspraak.nl: ECLI:NL:RBLIM:2018:10698

Door Ingrid van der Hoeven

"

Actualiteiten overzicht