Onroerende kiosk?

Onrechtmatige daad gemeente door verwijderen kiosk (friteskraam). Geen verkrijgende verjaring: geen bezit door verhuur van kiosk. Kiosk is geen onroerende zaak. Geen natrekking door gemeente.

In de jaren vijftig heeft de gemeente Tiel tegen betaling aan grootvader toestemming verleend om op openbare grond een kiosk te plaatsen. In 1976 is de standplaatsvergunning overgeschreven op naam van vader. In 1991 is vader overleden; de betalingen zijn toen gestopt. Enige tijd daarna heeft kleinzoon als erfgenaam en opvolgend eigenaar de kiosk heropend en deze aan derden verhuurd. Aan de gemeente is geen huur betaald. In 2009 heeft de gemeente de huurder een standplaatsvergunning verstrekt en aan de huurder een bedrag in rekening gebracht. In 2015 heeft de huurder opgezegd. Vervolgens heeft de gemeente aan kleinzoon een huurovereenkomst aangeboden, maar kleinzoon heeft geweigerd, stellend dat hij eigenaar is van de kiosk en dat hij door verkrijgende verjaring eigenaar is geworden van de ondergrond waarop deze kiosk staat. Begin 2016 is de kiosk in opdracht van de gemeente gesloopt en verwijderd, waarop kleinzoon de gemeente aansprakelijk heeft gesteld. Kleinzoon stelt dat de huur in 1991 is geëindigd en dat hij vervolgens bezitter is geworden van de kiosk met ondergrond.

De rechtbank Gelderland stelt vast dat erkend is dat grootvader en vader houders waren van de ondergrond van de kiosk en geen bezitter daarvan, omdat zij een gebruiksrecht hadden. De rechtbank overweegt dat het enkele feit dat er sinds 1991 geen betalingen meer zijn gedaan, nog niet betekent dat kleinzoon bezitter is geworden van de ondergrond door deze voor zichzelf te gaan houden. Als rechtsopvolger van grootvader en vader is ook kleinzoon houder; het niet betalen van de huur brengt daar geen verandering in. Immers, men kan zelf geen verandering brengen in zijn houderschap, aldus artikel 3:111 BW. Daarom is er geen bezit. Dus is de gemeente ook steeds eigenaar gebleven, omdat er geen met dit eigendomsrecht strijdige bezitspretentie is geweest.

Verder overweegt de rechtbank dat de kiosk niet onroerend was. Een kiosk is op zichzelf een roerende zaak, maar wordt onroerend als deze duurzaam met de grond is verenigd, dus naar de bedoeling van de bouwer de bestemming heeft gekregen om duurzaam ter plaatse te blijven. Volgens de gemeente was de kiosk onroerend, want grootvader heeft in 1958 een vergunning verkregen voor de bouw van een permanente kiosk. Deze was ook niet verplaatsbaar. Kleinzoon zegt dat de kiosk niet onroerend was, omdat er geen sprake was van een fundering. De kiosk stond op wielen danwel op een onderstel, los van de grond, en was dus niet met de grond verenigd, laat staan duurzaam. Dat blijkt ook uit de bouwtekening van 1958.

De rechtbank overweegt dat de gemeente mede blijkens de in 2009 verstrekte standplaatsvergunning er vanuit ging dat kleinzoon eigenaar was van de kiosk en dat slechts voor het gebruik van de ondergrond een vergoeding verschuldigd was en dat dergelijke vergunningen per jaar worden verleend. Uit foto’s blijkt niet dat de constructie met de grond was verenigd, laat staan duurzaam. Het al dan niet verplaatsbaar zijn van zo’n kiosk is niet van doorslaggevende betekenis. De kiosk was dan ook eigendom van kleinzoon, als roerende zaak.

Nu de kiosk zonder kennisgeving door de gemeente is gesloopt, is de gemeente tot schadevergoeding verplicht. De gemeente had kleinzoon in ieder geval in de gelegenheid moeten stellen de kiosk zelf te verwijderen. Bovendien was de gemeente kennelijk bereid om het gebruik van de ondergrond van de kiosk in ieder geval voor het jaar 2016 nog toe te staan, zodat de kiosk mogelijk nog een jaar of langer door kleinzoon had kunnen worden verhuurd. Voor recht wordt daarom verklaard dat de gemeente voor de schade aansprakelijk is.

Opmerking: een tent wordt met de grond verenigd door tentharingen. Uit de parlementaire geschiedenis blijkt dat al hetgeen meer dan een tent met de grond verenigd is, heeft te gelden als ‘met de grond verenigd’. Als iets de bestemming heeft gekregen om duurzaam op de grond te staan, is er wel duurzaamheid, maar geen vereniging met de grond.

Rb Gelderland 4 oktober 2017, www.rechtspraak.nl: ECLI:NL:RBGEL:2017:6616 

Door Rikkert Hoekstra

"