Nieuwsbrief voor overheden
De Afdeling oordeelt dat sms- en whatsApp-berichten onder de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) vallen, mits het om zakelijke berichten gaat. Het maakt daarbij niet uit of die berichten op zakelijke telefoons of privételefoons staan.
In casu gaat het om een Wob-verzoek van Branchebelang Thuiszorg Nederland (BTN) aan het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (hierna: het ministerie). In eerste aanleg is door rechtbank Midden-Nederland (ECLI:NL:RBMNE:2017:5979) overwogen dat een sms- of WhatsApp-bericht onder het bereik van de Wob valt omdat het een ‘document’ is: “een bij een bestuursorgaan berustend schriftelijk stuk of ander materiaal dat gegevens bevat” (artikel 1, onder a, van de Wob).
De Afdeling heeft het oordeel van de rechtbank bevestigd. Uit de definitie van document in artikel 1, onder a, van de Wob, de jurisprudentie en uit de parlementaire geschiedenis blijkt dat aan de term “document” een ruime betekenis moet worden toegekend. Behalve schriftelijke stukken vallen er ook onder geluidsbanden, videobanden, ponskaarten, diskettes, cd-rom's, fotomateriaal, e-mailberichten en digitale informatie. Bij een vergelijking van sms- en whatsApp-berichten met deze andere objecten is de conclusie dat een sms- of whatsApp-bericht ‘ander materiaal’ is dat gegevens bevat en daarom als document in de zin van de Wob moet worden aangemerkt.
En dan het element "berusten onder het bestuursorgaan". Voor de vraag of de gevraagde documenten berusten onder het aangezochte bestuursorgaan, is niet alleen de fysieke aanwezigheid van het document van belang. Het document moet ook bestemd zijn voor het bestuursorgaan als zodanig. Het maakt daarbij niet uit op welk apparaat (zakelijk of privé) deze berichten staan, omdat anders de wet kan worden ontlopen door de keuze van het apparaat waarop deze staan. Dus zowel werk gerelateerde communicatie op werk- als op privételefoons moet worden vrijgegeven.
Het gebruik van sms- en whatsApp voor het zakelijke berichtenverkeer is tegenwoordig niet meer weg te denken. Het strekt tot aanbeveling om als bestuursorgaan intern afspraken te maken over het gebruik van sms- en whatsApp-berichten en over het gebruik van privé telefoons voor zakelijke communicatie. Overigens geldt ook voor sms- en whatsApp-berichten dat bij de beantwoording van de vraag of deze berichten openbaar gemaakt kunnen worden, er eerst nog getoetst moet worden aan de weigeringsgronden van de Wob.
ABRvS 20 maart 2019, www.rechtspraak.nl: ECLI:NL:RVS:2019:899
Door Najima Khan
"